İşten Ayrıldıktan Aylar Sonra Arabuluculukta Ödenen İşçilik Alacakları SGK’ya Nasıl Bildirilir

İşten Ayrıldıktan Aylar Sonra Arabuluculukta Ödenen İşçilik Alacakları SGK’ya Nasıl Bildirilir?

İşçi 4-5 ay önce işten ayrıldı. SGK çıkışı yapıldı, bordro işlemleri tamamlandı ve dönem kapandı.

Ancak işçi daha sonra arabulucuya başvurdu ve taraflar; kıdem, ihbar, kullanılmamış yıllık izin, fazla çalışma ve diğer işçilik alacakları konusunda anlaşarak ödemeyi bugün gerçekleştirdi.

Peki prime tabi ödemeler hangi dönemde SGK’ya bildirilecek?

Ödemenin bugün yapılmış olması, SGK açısından kazancın bugünün dönemine ait olduğu anlamına gelmez.

Önce Ödemenin Niteliğine Bakılmalı

Arabuluculukta yapılan ödemenin tamamını tek kalem olarak değerlendirmek doğru değildir.

Bu nedenle arabuluculuk tutanağında işçilik alacaklarının ayrı ayrı gösterilmesi önemlidir.

Yıllık İzin Ücretinde Hangi Dönem Esas Alınır?

Örneğin işçi 31 Mart 2026’da işten ayrılmış, arabuluculuk anlaşması ve ödeme ise 12 Ağustos 2026’da yapılmış olsun.

İşçiye 30.000 TL kullanılmamış yıllık izin ücreti ödenmişse, bu tutarın doğrudan Ağustos 2026 SGK kazancı olarak değerlendirilmesi doğru olmayacaktır.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesi gereğince kullanılmamış yıllık izin, iş sözleşmesinin sona ermesiyle ücret alacağına dönüşür.

Bu nedenle yıllık izin ücreti, SGK açısından işten ayrılış ayının prime esas kazancıyla ilişkilendirilir.

Örneğimizde bu dönem Mart 2026’dır.

İlgili dönemin prime esas kazanç üst sınırı da ayrıca dikkate alınmalıdır.

İşçi Artık Çalışmıyorsa Ne Yapılacak?

Geçmiş döneme ilişkin prime tabi ödeme nedeniyle;

• yeniden işe giriş yapılmaz,
• işten çıkış tarihi değiştirilmez,
• aradaki aylara hizmet günü verilmez,
• ödeme yapıldığı ayda yeni bir çalışma varmış gibi bildirim yapılmaz.

Prime tabi ödeme, niteliğine göre ilgili dönemin prime esas kazancıyla ilişkilendirilir.

Arabuluculuk Anlaşması Nedeniyle Geçmiş Döneme Bildirim Ceza Doğurur mu?

SGK mevzuatında, arabuluculuk faaliyeti sonucunda düzenlenen ve ilam niteliğinde bulunan anlaşma belgelerine dayanılarak yapılacak geriye yönelik bildirimler için özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Bu nedenle;

“Geçmiş döneme ek bildirim yapılıyor, mutlaka ceza uygulanır.”

şeklinde doğrudan bir sonuca varılmamalıdır.

Anlaşma belgesinin niteliği, ilam niteliği kazandığı tarih ve SGK’nın özel bildirim süreleri birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca her arabuluculuk anlaşması işe iade kararı değildir. İşe iade uyuşmazlıklarına ilişkin özel hükümler ile diğer işçilik alacaklarına ilişkin arabuluculuk anlaşmaları birbirinden ayrılmalıdır.

Fazla Mesaiye Dikkat

Yıllık izin ücreti ile geçmiş dönem fazla çalışma alacağı da aynı şekilde değerlendirilmemelidir.

Yıllık izin ücreti fesihle birlikte ücret alacağına dönüşürken, fazla çalışma ücreti çalışmanın gerçekleştirildiği dönemlere ilişkin bir ücret alacağıdır.

Bu nedenle arabuluculuk tutanağında fazla çalışma, ücret, hafta tatili veya UBGT alacaklarının hangi dönemlere ilişkin olduğunun belirlenmesi önemlidir.

Vergi ve SGK Dönemleri Aynı Olmayabilir

Arabuluculuk kapsamında yapılan ödemelerin;

SGK primi, gelir vergisi ve damga vergisi açısından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.

Ödemenin yapıldığı/verginin kesildiği dönem ile SGK açısından prime esas kazancın ilişkilendirileceği dönem her zaman aynı olmayabilir.

Sonuç

Arabuluculuk sonucunda geçmiş dönem işçilik alacakları ödenirken temel yaklaşım şu üç soruyla belirlenmelidir:

1. Ödeme hangi işçilik alacağına ilişkin?
2. SGK primine tabi mi?
3. Prime tabi ise hangi dönemle ilişkilendirilmeli?

Özellikle işten ayrıldıktan aylar sonra yapılan ödemelerde “ödeme tarihi = SGK dönemi” şeklinde hareket etmek hatalı sonuçlara yol açabilir.

Bu nedenle arabuluculuk tutanağı hazırlanırken ödeme kalemlerinin ayrıştırılması; sonrasında ise iş hukuku, SGK ve vergi mevzuatının birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Mevzuat Dayanakları

• 5510 sayılı Kanun m.80
• 4857 sayılı İş Kanunu m.59
• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu
• SGK’nın işveren işlemleri ve arabuluculuk sonucu yapılacak geriye yönelik bildirimlere ilişkin düzenlemeleri

Not: Her arabuluculuk dosyası; anlaşmanın içeriği, alacağın niteliği, ilgili dönem ve PEK üst sınırı dikkate alınarak somut olay özelinde değerlendirilmelidir.

Suat Eralp
SMMM | Yönetim Danışmanı